است . حمامهاى متعدد دارد . تعريفى نيست . بازار زياد بدى دارد ، همه از سنگ . كوچه‌ها سنگفرش ولى ادبار . عمارت دار الحكومه و سربازخانهء خوبى دارد . زراعت ديم و آبى بسيار دارند . باغات هم دارند نه خيلى زياد . هندوانه‌اش خوب و خربوزه‌اش بد نيست ولى بسيار بزرگ و درشت [ است ] . آنچه ديده شد هندوانه تا دوازده من تبريز [ و ] خربوزهء شش من بسيار بود . اهل آنجا مىگفتند هندوانهء بيست منى و خربوزهء دوازده منى هم هست . « 5 » خود نديدم . خربوزه [ و ] هندوانه را در دكانها پارچه‌پارچه كرده ، مىفروشند . آبهاى جارى در شهر بسيار است . ابريشم زيادى به عمل مىآورند . برنج مىكارند . آب دجله را در اين آباديها نمىخورند [ چون ] گوارا نيست . زمستان اين ولايت [ 118 آ ] زياد سرد [ و ] تابستانش بسيار گرم مىشود . يخهاى سفيد بسيار خوبى دارند . سكنهء آنجا مسلم ، كرد و ترك [ اند ] . نصاراى زياد [ و ] يهودى كمى دارد . « 6 » مردمش پر بد صورت نيستند . اهل اين ملك در پختن مشروبات و مربيات مشهورند . شربت ورد ، شربت بنفشه [ و ] شربت حرير از اين شهر به تحفه به همهء عالم مىبرند . بهارش بسيار سبز و باصفاست . از اين شهر به جزيره و موصل و بغداد هم از خشكى مىروند و هم از راه آب . از باب سهولت هنگام زياد آبى همهء مسافرين و بارها از راه آب مىروند . « 7 » بسيار شده است كه در زياد آبى از دياربكر به بغداد با كلك پنج روز و هفت روز رفته‌اند . بر روى هم رفته ولايت بدى نيست . بيشتر اوقات وفور نعمت و ارزانى است . روز پنج‌شنبهء 15 شهر جمادى الثانى 1280 [ ه . ق ] از دياربكر حركت كرده ، از راه آب عازم بغداد شديم . از دياربكر به بغداد از دياربكر الى پل سنگى بزرگى كه بر روى دجله از [ 118 ب ] قديم

--> ( 5 ) . « محصول هندوانهء باغهايى كه در كنار شهر ، در اين طرف ، قرار دارند ، در تمام كشور شهرت بسيار دارند » . ( سفارت كنت دوسرسى ، ص 291 ) . ( 6 ) . « دياربكر ، پايتخت كردستان عثمانى و مركز مسيحيانى است كه در اين نواحى سكونت دارند . سى هزار كاتوليك ، دو هزار شامى و دو اسقف‌نشين دارد » . ( همان كتاب ، ص 291 ) . ( 7 ) . اصل : مىرود .